Klienci towarzystw ubezpieczeniowych, którzy decydują się na przedterminowe rozwiązanie lokaty często obciążani są przez ubezpieczyciela tzw. opłatą likwidacyjną. Często taka oplata stanowi znaczna część środków zainwestowanych przez klienta, co powoduje, że inwestycja, która potencjalnie miała wiązać się z zyskiem, kończy się dla niego stratą. Opłata likwidacyjna jest świadczeniem, które z założenia ma zrekompensować ubezpieczycielowi wydatki związane z wcześniejszym niż zaplanowane rozwiązaniem umowy. Ubezpieczyciel często w ogólnie nie wskazuje co składa się na opłatę likwidacyjną, stosując jednocześnie skomplikowany wzór jej wyliczenia.

Ubezpieczeni często godzą się z koniecznością uiszczenia opłaty likwidacyjnej, nie kwestionując jej zasadności. Takie postępowanie jest błędne bowiem umowne postanowienie dotyczące opłaty likwidacyjnej stanowi tzw. klauzulę abuzywną, czyli niedozwoloną.

Opłata likwidacyjna„ znana także w orzecznictwie sądów jako „świadczenia wykupu”, stanowi de facto ukryte pod płaszczem technicznych sformułowań uprawnienie ubezpieczyciela do zatrzymania znaczącej części środków zgromadzonych przez ubezpieczonego na wypadek wcześniejszego rozwiązania umowy. Jest to zatem rodzaj swoistej kary za wcześniejsze wycofanie środków. Taka opłata pozostaje w oderwaniu od głównych świadczeń stron umowy – jest to dodatkowy obowiązek narzucany przez silniejszą stronę umowy – ubezpieczyciela.

Na powyższą kwestię trafnie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy w Krakowie w wyroku z dnia 18 września 2015 r.,  wskazując, iż Opłata nie ma charakteru wynagrodzenia, bowiem nie określa za jakie świadczenia ubezpieczyciela się należy; w obu typach umów za główne świadczenia ubezpieczonego należy uznać uiszczenie składki, a nie ponoszenie dodatkowych opłat w wypadku rozwiązania umowy. (…)  Sąd Okręgowy uznaje, że pomniejszanie świadczenia wykupu zostało wprowadzone, ponieważ zamiarem strony pozwanej było blokowanie wypowiedzenia przez klienta umowy, a nie potrącenie kosztów.” (Sygn. Akt: sygn. II Ca 1140/15)

Wypada także zacytować stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 roku, sygn. akt: I CSK 149/13, zgodnie z którym:

Postanowienie ogólnych warunków umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, przewidujące, że w razie wypowiedzenia umowy przez ubezpieczającego przed upływem 10 lat od daty zawarcia umowy, ubezpieczyciel pobiera opłatę likwidacyjną powodującą utratę wszystkich lub znacznej części zgromadzonych na rachunku ubezpieczającego środków finansowych, rażąco narusza interesy konsumenta i stanowi niedozwolone postanowienie umowne w świetle art. 3851 zdanie pierwsze k.c.

Konsumenci, którzy uiścili na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego nienależną opłatę likwidacyjną mogą dochodzić jej zwrotu wraz z należnymi odsetkami. Powierzenie dochodzenia roszczeń przeciwko ubezpieczycielowi profesjonalnemu podmiotowi, zagwarantuje konsumentowi sprawność procedury, a tym samym zwiększy jego szanse na szybkie odzyskanie pieniędzy.

Autor: Bartosz Karbowski

Adwokat, partner zarządzający w Karbowski Rasiński & Partners

słowa kluczowe: #polisolokata, #opłata likwidacyjna, #świadczenie wykupu, #ubezpieczyciel, #prawakonsumenta